27 Οκτ Ερμηνεία συμβάσεων: Πώς προσδιορίζεται το πραγματικό νόημα των συμφωνηθέντων
Η ερμηνεία μιας σύμβασης δεν εξαντλείται στη γραμματική διατύπωση των όρων της. Όταν ένας συμβατικός όρος επιδέχεται περισσότερες από μία ερμηνείες ή το νόημα της συμφωνίας δεν προκύπτει με σαφήνεια, ανακύπτει το ζήτημα του προσδιορισμού της πραγματικής έννοιας των συμφωνηθέντων.
Το άρθρο 200 του Αστικού Κώδικα ορίζει:
“Οι συμβάσεις ερμηνεύονται όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη.”
Η διάταξη καθιερώνει ερμηνευτικό κανόνα που αποσκοπεί στην αναζήτηση του νοήματος της συμβατικής ρύθμισης με βάση τις αρχές της καλής πίστης και τις αντιλήψεις που επικρατούν στις συναλλαγές. Κατά την ερμηνεία μιας σύμβασης δεν εξετάζεται, επομένως, απομονωμένα μία λέξη ή μία φράση, αλλά το περιεχόμενο της συμφωνίας στο πλαίσιο στο οποίο καταρτίστηκε.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Σε μια σύμβαση παροχής υπηρεσιών, για παράδειγμα, μπορεί να προκύψει διαφωνία ως προς το εάν η συμφωνηθείσα αμοιβή καλύπτει μόνο τις βασικές εργασίες ή και πρόσθετες υπηρεσίες. Αντίστοιχα, σε μια σύμβαση μίσθωσης ή σε μια εμπορική συμφωνία, ενδέχεται να αμφισβητείται η έκταση μιας υποχρέωσης ή το περιεχόμενο ενός όρου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ερμηνεία αποσκοπεί στον προσδιορισμό του νοήματος που πρέπει να αποδοθεί στη συμφωνία με βάση το σύνολο των κρίσιμων περιστάσεων.
Η καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη λειτουργούν ως αντικειμενικά κριτήρια ερμηνείας. Μπορούν να συνεκτιμηθούν, ανάλογα με την περίπτωση, ο σκοπός της σύμβασης, η φύση της συναλλαγής, οι συνθήκες υπό τις οποίες αυτή καταρτίστηκε και ο τρόπος με τον οποίο οι συμβαλλόμενοι αντιλαμβάνονταν και εφάρμοζαν τους επίμαχους όρους.
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κάθε σαφής συμβατικός όρος μπορεί να παραμερίζεται επειδή ένα μέρος θεωρεί εκ των υστέρων ότι θα ήταν δικαιότερη μια διαφορετική συμφωνία. Η ερμηνεία δεν αποτελεί μέσο αυθαίρετης αναδιαμόρφωσης της σύμβασης, αλλά διαδικασία προσδιορισμού του περιεχομένου της σύμφωνα με τα κριτήρια που θέτει ο νόμος.
Η σημασία του άρθρου 200 ΑΚ αναδεικνύεται ιδιαίτερα όταν μια διαφωνία μεταξύ συμβαλλομένων αφορά όχι την ύπαρξη της σύμβασης, αλλά το τι ακριβώς συμφωνήθηκε. Η ορθή ερμηνεία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την έκταση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων κάθε πλευράς και, κατ’ επέκταση, για την αξιολόγηση της τήρησης ή της παραβίασης της συμφωνίας.