24 Ιούν Άρθρο 281 ΑΚ – Καταχρηστική άσκηση δικαιώματος
Από τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, σύμφωνα με την οποία «η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται, αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλονται από την καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή τον κοινωνικό ή οικονομικό σκοπό του δικαιώματος», προκύπτει ότι ο νομοθέτης θέτει γενικό περιορισμό στην άσκηση κάθε ιδιωτικού δικαιώματος. Η διάταξη αυτή αποτελεί γενική ρήτρα του ιδιωτικού δικαίου και εφαρμόζεται σε όλα τα δικαιώματα ανεξαρτήτως της φύσεώς τους, εφόσον η άσκησή τους εμφανίζει
στοιχεία καταχρηστικότητας.
Για την εφαρμογή της διάταξης απαιτείται η συνδρομή δικαιώματος το οποίο ασκείται τυπικά σύμφωνα με τον νόμο, πλην όμως η άσκησή του υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλονται από την καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή τον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του δικαιώματος. Η υπέρβαση αυτή πρέπει να είναι εμφανής και ιδιαίτερα έντονη, ώστε να καθίσταται μη ανεκτή από την έννομη τάξη. Δεν αρκεί η πρόκληση απλής βλάβης ή δυσχέρειας στο άλλο μέρος, αλλά απαιτείται συμπεριφορά που αντίκειται στις αντιλήψεις περί δικαιοσύνης και συναλλακτικής εντιμότητας.
Η κρίση περί καταχρηστικότητας εξαρτάται από τις ειδικές συνθήκες κάθε περίπτωσης και εναπόκειται στην ουσιαστική εκτίμηση του δικαστηρίου, το οποίο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των πραγματικών περιστατικών. Έχει κριθεί νομολογιακά ότι η διάταξη εφαρμόζεται όταν η άσκηση του δικαιώματος αποβλέπει αποκλειστικά στη βλάβη του άλλου μέρους ή όταν δημιουργείται προφανής δυσαναλογία μεταξύ του συμφέροντος του δικαιούχου και της ζημίας που προκαλείται στον υπόχρεο (ΟλΑΠ 8/2018 δημ. σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).