04 Σεπ Ασφαλιστικά μέτρα και προσωρινή δικαστική προστασία κατά το άρθρο 682 ΚΠολΔ
Σύμφωνα με το άρθρο 682 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας:
«1. Κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 683 έως 703 τα δικαστήρια, σε επείγουσες περιπτώσεις ή για να αποτραπεί επικείμενος κίνδυνος, μπορούν να διατάζουν ασφαλιστικά μέτρα για την εξασφάλιση ή διατήρηση ενός δικαιώματος ή τη ρύθμιση μιας κατάστασης και να τα μεταρρυθμίζουν ή να τα ανακαλούν. Το δικαίωμα είναι δυνατό να εξαρτάται από αίρεση ή προθεσμία ή να αφορά μέλλουσα απαίτηση.
2. Τα ασφαλιστικά μέτρα μπορούν να διαταχθούν και κατά τη διάρκεια της δίκης που αφορά την κύρια υπόθεση.»
Η δικαστική προστασία δεν είναι πάντοτε αποτελεσματική όταν παρέχεται μόνο μετά την οριστική επίλυση μιας διαφοράς. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η πάροδος του χρόνου μπορεί να μεταβάλει ουσιωδώς τα πραγματικά δεδομένα ή να καταστήσει δυσχερή την προστασία ενός δικαιώματος. Για τις περιπτώσεις αυτές, το άρθρο 682 ΚΠολΔ προβλέπει τη δυνατότητα λήψης ασφαλιστικών μέτρων, δηλαδή προσωρινής δικαστικής παρέμβασης μέχρι την οριστική αντιμετώπιση της υπόθεσης.
Η εφαρμογή της διάταξης συνδέεται με δύο καταστάσεις: την επείγουσα περίπτωση και την ανάγκη αποτροπής επικείμενου κινδύνου. Η ύπαρξη μιας διαφοράς από μόνη της δεν θεμελιώνει την ανάγκη λήψης ασφαλιστικού μέτρου. Απαιτείται η συνδρομή περιστάσεων που καθιστούν αναγκαία την παροχή προστασίας χωρίς να αναμένεται η ολοκλήρωση της κύριας δίκης.
Η προστασία που προβλέπει το άρθρο 682 μπορεί να έχει διαφορετικό περιεχόμενο. Μπορεί να αποσκοπεί στην εξασφάλιση ενός δικαιώματος, στη διατήρησή του ή στην προσωρινή ρύθμιση μιας υφιστάμενης κατάστασης. Κοινό χαρακτηριστικό είναι ότι η δικαστική παρέμβαση έχει προσωρινό χαρακτήρα και υπηρετεί την ανάγκη διατήρησης μιας αποτελεσματικής έννομης προστασίας μέχρι να κριθεί οριστικά η διαφορά.
Ο νομοθέτης δεν περιορίζει τη δυνατότητα αυτή μόνο σε δικαιώματα που έχουν ήδη καταστεί απαιτητά. Αντιθέτως, ασφαλιστικά μέτρα μπορούν να αφορούν δικαίωμα που εξαρτάται από αίρεση ή προθεσμία, καθώς και μέλλουσα απαίτηση. Η πρόβλεψη αυτή επιτρέπει την έγκαιρη προστασία μιας έννομης σχέσης, όταν ο κίνδυνος εμφανίζεται πριν ακόμη καταστεί δυνατή η πλήρης άσκηση της σχετικής αξίωσης.
Η έναρξη της κύριας δίκης δεν καταργεί την ανάγκη προσωρινής προστασίας. Η δεύτερη παράγραφος του άρθρου προβλέπει ότι ασφαλιστικά μέτρα μπορούν να διαταχθούν και ενώ η κύρια υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον του δικαστηρίου. Έτσι, εάν κατά τη διάρκεια της δίκης προκύψει ή εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη άμεσης προστασίας, ο ενδιαφερόμενος δεν στερείται τη δυνατότητα προσφυγής στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
Στην πράξη, η ρύθμιση του άρθρου 682 ΚΠολΔ καλύπτει το χρονικό κενό που μπορεί να δημιουργηθεί μέχρι την παροχή οριστικής δικαστικής προστασίας. Επιτρέπει στο δικαστήριο να παρέμβει εγκαίρως όταν η αναμονή ενδέχεται να μειώσει ουσιωδώς την αποτελεσματικότητα της μελλοντικής απόφασης, χωρίς όμως η προσωρινή αυτή παρέμβαση να υποκαθιστά την κρίση επί της κύριας διαφοράς.
Με τον τρόπο αυτό, το άρθρο 682 ΚΠολΔ εξασφαλίζει ότι η δικαστική προστασία μπορεί να παρέχεται όταν πραγματικά χρειάζεται και όχι μόνο όταν ολοκληρωθεί η κύρια διαδικασία, λειτουργώντας ως ουσιώδες μέσο για τη διατήρηση και προστασία δικαιωμάτων σε καταστάσεις που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.