27 Οκτ Πλαστογραφία εγγράφων και ποινικές συνέπειες κατά το άρθρο 216 ΠΚ
Η γνησιότητα των εγγράφων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια των συναλλαγών και την προστασία των έννομων σχέσεων. Η κατάρτιση πλαστού εγγράφου, η αλλοίωση γνήσιου εγγράφου ή η εν γνώσει χρήση πλαστού εγγράφου μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος, να θεμελιώσει ποινική ευθύνη.
Το άρθρο 216 του Ποινικού Κώδικα προβλέπει:
“1. Όποιος καταρτίζει πλαστό ή νοθεύει έγγραφο με σκοπό να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος για τον παραπάνω σκοπό εν γνώσει χρησιμοποιεί πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο.
3. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των παρ. 1 και 2 σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό όφελος βλάπτοντας τρίτον ή σκόπευε να βλάψει άλλον, τιμωρείται:
α) εάν το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία είναι ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή,
β) εάν το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνει τις εκατόν είκοσι χιλιάδες (120.000) ευρώ, με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή.
4. Αν οι πράξεις των παρ. 1 και 2 στρέφονται άμεσα κατά του νομικού προσώπου του ελληνικού Δημοσίου, των νομικών προσώπων Δημοσίου Δικαίου ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και το συνολικό περιουσιακό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνει συνολικά τις εκατόν είκοσι χιλιάδες (120.000) ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) ημερήσιες μονάδες. Οι πράξεις αυτές παραγράφονται μετά είκοσι (20) έτη.“
Η πλαστογραφία δεν περιορίζεται στην κατασκευή ενός εγγράφου που εμφανίζεται ως γνήσιο. Η νομοθετική πρόβλεψη καταλαμβάνει και τη νόθευση εγγράφου, δηλαδή την αλλοίωση του περιεχομένου γνήσιου εγγράφου, καθώς και την εν γνώσει χρήση πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Κρίσιμο στοιχείο για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος είναι ο σκοπός παραπλάνησης άλλου σχετικά με γεγονός που μπορεί να επιφέρει έννομες συνέπειες. Δεν απαιτείται, επομένως, να έχει πράγματι επιτευχθεί η παραπλάνηση, αλλά το έγγραφο πρέπει να είναι πρόσφορο να επηρεάσει έννομη σχέση ή κατάσταση. Αντίστοιχα, η απλή ανακρίβεια ενός εγγράφου ή η ύπαρξη μιας διαφοράς ως προς το περιεχόμενό του δεν αρκεί, από μόνη της, για να στοιχειοθετήσει πλαστογραφία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διάκριση μεταξύ της κατάρτισης ή νόθευσης πλαστού εγγράφου και της μεταγενέστερης χρήσης του. Ο νόμος προβλέπει αυτοτελώς την εν γνώσει χρήση πλαστού ή νοθευμένου εγγράφου, ενώ η ποινική αξιολόγηση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά, τη γνώση του εμπλεκομένου και τον σκοπό της πράξης.
Όταν η πράξη συνδέεται με επιδίωξη περιουσιακού οφέλους ή πρόκληση ζημίας σε τρίτον, η ποινική μεταχείριση μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με τις προϋποθέσεις και τα χρηματικά όρια που προβλέπει η διάταξη. Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση μιας καταγγελίας για πλαστογραφία απαιτεί προσεκτική εξέταση του επίμαχου εγγράφου, του τρόπου κατάρτισης ή αλλοίωσής του, καθώς και των συνθηκών υπό τις οποίες χρησιμοποιήθηκε.
Η ορθή νομική αντιμετώπιση κάθε σχετικής υπόθεσης προϋποθέτει εξατομικευμένη αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων και των ειδικών περιστάσεων. Η διαπίστωση της πλαστογραφίας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά σε υποψίες ή σε διαφωνία ως προς το περιεχόμενο ενός εγγράφου, αλλά απαιτεί τη συνδρομή των στοιχείων που ορίζει ο Ποινικός Κώδικας.